Sağlık ne ile başlar ?

Kerem

New member
Dünya Sağlık Örgütü, yetişkinler için haftada 150-300 dakika orta yoğunlukta aerobik fiziksel aktiviteyi veya buna denk yoğun aktiviteyi ve ayrıca haftada en az iki gün kas güçlendirici etkinlikleri genel hedef olarak önerir. Ancak hiç hareket etmeyen birinin ilk günden bu hedefe ulaşması gerekmez. Mevcut kapasitesine uygun biçimde başlayıp zamanla ilerlemesi daha gerçekçidir.

Örneğin bütün gün masa başında çalışan biri, öğle arasında on dakikalık yürüyüş yapabilir. Evden çalışan biri belirli aralıklarla ayağa kalkabilir. Küçük çocuğu olan biri, çocuğuyla oyun oynarken hareket edebilir. Diz problemi yaşayan biri ise kendisine uygun egzersiz seçeneklerini sağlık uzmanına danışabilir.

Burada asıl başarı, bir gün çok yorulmak değil, hareketi yaşamın doğal bir parçası hâline getirmektir.

Üstelik egzersiz yalnızca kilo kontrolüyle ilgili değildir. Düzenli fiziksel aktivite kalp ve damar sağlığını, kas ve kemik işlevlerini, uyku kalitesini ve ruhsal iyilik hâlini destekleyebilir.

Kendimize şu soruyu soralım: Spor yapmayı sevmiyor muyuz, yoksa bize uygun olmayan spor biçimini mi seçiyoruz?

Belki koşmak size göre değildir ama yüzmek hoşunuza gider. Belki ağırlık kaldırmak istemezsiniz ama tempolu yürüyüş sırasında zihniniz rahatlar. Önemli olan başkalarının egzersiz rutinini kopyalamak değil, size uygun ve güvenli bir hareket biçimi bulmaktır.

5. Uyku: Telefonun Şarjı Doluyor da Bizimki Neden Dolmuyor?

Gece saat 01.30. Telefonun şarjı yüzde 12. Şarja takıyoruz. Peki kendimiz ne yapıyoruz? Ekrana bakmaya devam ediyoruz!

Bir süre sonra telefon yüzde 85'e ulaşıyor, biz ise sabah alarmını beş dakika ertelemek için hayatımızın en yaratıcı pazarlıklarını yapıyoruz.

Uyku, sağlığın sıklıkla ihmal edilen temel parçalarından biridir. Yetişkinlerin çoğu için gecede yaklaşık yedi ila dokuz saat uyku uygun bir aralık kabul edilir; ancak bireysel ihtiyaçlar değişebilir. Çocuklar ve ergenler daha fazla uykuya ihtiyaç duyar.

Yeterli ve kaliteli uyku; dikkat, hafıza, ruh hâli, metabolik işlevler ve bağışıklık sistemi açısından önem taşır. Sürekli yetersiz uyumak ise günlük işlevlerimizi olumsuz etkileyebilir.

Uyku düzenimizi desteklemek için şunları deneyebiliriz:

- Mümkün olduğunca benzer saatlerde yatıp kalkmak.

- Akşam saatlerinde kafein tüketimini sınırlamak.

- Yatak odasını karanlık, sessiz ve rahat tutmak.

- Uyku öncesinde ekran kullanımını azaltmak.

- Gün içinde düzenli hareket etmek ve gün ışığından yararlanmak.

Bunların hepsi aynı anda kusursuz biçimde uygulanmak zorunda değil. Bir alışkanlığı değiştirmek bile başlangıç olabilir.

Örneğin her gece saat 02.00'de uyuyan biri, birdenbire 22.00'de uyumayı hedeflemek yerine yatış saatini kademeli olarak erkene çekebilir.

Uyumamıza rağmen sürekli yorgun uyanıyorsak, şiddetli horlama veya uykuda nefes kesilmesi yaşıyorsak ya da uyku sorunlarımız uzun sürüyorsa bir sağlık uzmanına danışmak önemlidir.

Çünkü bazen mesele erken yatmayı istememek değil, tedavi edilmesi gereken bir uyku sorununun bulunmasıdır.

6. Ruh Sağlığı Olmadan Tam Bir Sağlıktan Söz Edebilir miyiz?

Toplumda hâlâ şöyle bir düşünceyle karşılaşabiliyoruz: "Bir şeyin yok, kafana takma!"

Keşke zihnimizin bir kapatma düğmesi olsaydı. İşler kötü gittiğinde düğmeye basar, bütün düşünceleri kapatır ve huzur içinde uyurduk. Ne yazık ki insan zihni, televizyon kumandasıyla yönetilmiyor. Üstelik kumandayı bulduğumuzda bile bazen hangi tuşun ne işe yaradığını bilmiyoruz.

Ruh sağlığı, genel sağlığın ayrılmaz bir parçasıdır. Sürekli stres altında yaşamak, yoğun kaygı hissetmek, sosyal çevreden uzaklaşmak veya uzun süre mutsuz hissetmek günlük hayatımızı etkileyebilir.

Elbette herkes zaman zaman üzülür, öfkelenir veya kaygılanır. Sağlıklı olmak, her an mutlu olmak anlamına gelmez. Önemli olan duygularımızı tanıyabilmek, zor dönemlerde destek alabilmek ve günlük yaşamımızı sürdürebilmek için gerekli kaynaklara sahip olmaktır.

Bazen bir arkadaşla konuşmak iyi gelir. Bazen yürüyüş yapmak, dinlenmek veya sorumluluklarımızı yeniden düzenlemek yardımcı olur. Bazen de psikolog ya da psikiyatrist desteği almak gerekir.

Profesyonel yardım istemek zayıflık değildir. Nasıl ki kırılan bir kemiği yalnızca olumlu düşünerek iyileştiremiyorsak ciddi ruhsal sorunları da yalnızca iradeyle çözmek zorunda değiliz.

Bir başka önemli konu da dinlenme hakkıdır. Sürekli üretken olmayı, her görevi zamanında tamamlamayı ve herkese yetişmeyi başarı ölçütü olarak görürsek kendimize nefes alacak alan bırakmayız.

Dinlenmek tembellik değildir. İnsan bir makine olmadığı gibi, her gün aynı performansı göstermek zorunda da değildir.

Peki, son zamanlarda kendimize gerçekten dinlenmek için mi zaman ayırıyoruz, yoksa dinlenirken bile yapmamız gereken işleri mi düşünüyoruz?

Bu sorunun cevabı, günlük yaşamımızdaki stres kaynaklarını anlamak için iyi bir başlangıç olabilir.

7. Sosyal İlişkiler: Bazen Bir Telefon Görüşmesi de Sağlığa İyi Gelir

Sağlıklı yaşamak için yapılan listelerde genellikle beslenme, egzersiz ve uyku başlıklarını görürüz. Ancak sosyal ilişkilerimizi de unutmamalıyız.

İnsan sosyal bir varlıktır. Güven duyduğu insanlarla bağlantı kurmak, destek görmek ve kendini bir topluluğun parçası olarak hissetmek ruhsal iyilik hâlini destekleyebilir. Uzun süreli yalnızlık ve sosyal izolasyon ise bazı insanlar için sağlık açısından risk oluşturabilir.

Burada önemli bir ayrım var: Kalabalık bir çevreye sahip olmak, mutlaka güçlü sosyal bağlarımız olduğu anlamına gelmez.

Telefonumuzda bin kişi kayıtlı olabilir ama kötü bir gün geçirdiğimizde arayabileceğimiz tek bir kişi bile olmayabilir. Öte yandan birkaç yakın dostla kurduğumuz güvenli ilişkiler bize güçlü bir destek sağlayabilir.

Bazen bir arkadaşımızın derdini dinlemek, bazen yaşlı bir komşumuza alışverişte yardımcı olmak, bazen de ailemizle aynı sofrada telefonsuz oturmak ilişkilerimizi güçlendirebilir.

Ancak her ilişki sağlıklı değildir. Sürekli küçümsendiğimiz, baskı altında tutulduğumuz veya sınırlarımızın ihlal edildiği ilişkilerde mesafe koymak da gerekebilir. Sosyal bağların değerli olması, her ilişkiyi ne pahasına olursa olsun sürdürmemiz gerektiği anlamına gelmez.

Kadınların ve erkeklerin iletişim tarzlarına ilişkin kalıplaşmış düşüncelerin yerine de burada daha esnek bir bakış açısı koyabiliriz. Bazı insanlar sevgilerini pratik yardımlarla gösterir; bazıları konuşarak, bazıları birlikte zaman geçirerek, bazıları da sessizce yanımızda durarak destek olur.

Örneğin arkadaşınız size yemek getiriyorsa bu onun sevgisini gösterme biçimi olabilir. Bir başkası saatlerce sizi dinleyebilir. Diğeriyse sorununuzu çözmek için araştırma yapar. Bunların hepsi, karşı tarafın ihtiyacına uygun olduğu sürece, anlamlı destek biçimleridir.

Sağlıklı ilişkilerde yalnızca konuşmak değil, dinlemek de önemlidir. Fakat dinlemek, her şeye katılmak demek değildir. Gerektiğinde saygılı biçimde itiraz etmek ve sınırlarımızı ifade etmek de ilişkinin sağlıklı kalmasına katkıda bulunabilir.

8. Koruyucu Sağlık: Hastalanmadan Önce Kendimiz İçin Ne Yapabiliriz?

Sağlık denildiğinde çoğumuzun aklına hastane, ilaç, doktor ve tahlil sonuçları geliyor. Oysa sağlık hizmetleri yalnızca hastalık ortaya çıktıktan sonra başvurulan yerlerden ibaret değildir.

Koruyucu sağlık yaklaşımı; hastalık risklerini azaltmayı, aşılarla önlenebilen hastalıklara karşı korunmayı, uygun taramaları yaptırmayı ve sorunları erken dönemde fark etmeyi kapsar.

Örneğin tansiyon yüksekliği uzun süre belirgin belirtiler vermeden ilerleyebilir. Bazı kanser türlerinde uygun yaş ve risk grubundaki kişilere önerilen taramalar, hastalığın erken saptanmasına yardımcı olabilir. Aşılar da belirli enfeksiyonlara karşı korunmada önemli rol oynar.